Το σύνδρομο Asperger

20Ιούν
0 comment

Σύμφωνα με την Σταμπολτζή (2005), οι γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες που διαμορφώνουν το χαρακτήρα και την προσωπικότητα του ανθρώπου εξελίσσονται σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες όμως μπορεί να εμποδίσουν αυτή την εξέλιξη. Ένας τέτοιος παράγοντας που μπορεί να αποτελεί εμπόδιο στην κοινωνική ανάπτυξη του ατόμου είναι το σύνδρομο Asperger. Το σύνδρομο Asperger (Άσπεργκερ) είναι μια νευρολογική διαταραχή και ονομάστηκε έτσι από τον Βιεννέζο γιατρό Hans Asperger.

Τα άτομα με σύνδρομο Asperger παρουσιάζουν μια ποικιλία χαρακτηριστικών και η διαταραχή εκτείνεται από ελαφριά έως πολύ σοβαρή. Τα παιδιά με σύνδρομο Asperger βρίσκονται, κατά κανόνα, στα κανονικά σχολεία, συχνά με κάποιο συνοδό (ψυχολόγο ή ειδικό παιδαγωγό), ο οποίος και τα βοηθά να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές δυσκολίες με στόχο την ένταξή τους.

Το σύνδρομο Asperger είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή. Πρόκειται για μια διαταραχή του φάσματος του αυτισμού. Μια ξεχωριστή ομάδα νευρολογικών καταστάσεων που χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό διαταραχής στη γλώσσα, στις επικοινωνιακές δεξιότητες, καθώς και στις επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή και στα περιοριστικά πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς.

Τα συνήθη θα λέγαμε συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει ένα παιδί με σύνδρομο Asperger είναι:

  • ακατάλληλη ή ελάχιστη κοινωνική αλληλεπίδραση,
  • συνομιλίες που σχεδόν πάντα περιστρέφονται γύρω από ένα συγκεκριμένο θέμα,
  • «σενάριο» ή «ρομποτική» ή επαναλαμβανόμενη ομιλία,
  • έλλειψη της «κοινής λογικής»,
  • προβλήματα με την ανάγνωση, τα μαθηματικά, ή γραπτού λόγου,
  • εμμονή με σύνθετα θέματα όπως τα σχήματα ή μουσική,
  • χαμηλότερο μέσο όρο σε μη λεκτικές γνωστικές ικανότητες, αν και οι λεκτικές νοητικές ικανότητες είναι συνήθως μέση ή πάνω από το μέσο όρο,
  • αδέξιες κινήσεις και
  • περίεργες ή ιδιομορφίες συμπεριφορές.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με τα παιδιά με αυτισμό, τα άτομα με σύνδρομο Asperger μπορεί να μην παρουσιάζουν καμία καθυστέρηση στην ανάπτυξη της γλώσσας. Έχουν συνήθως καλές γραμματικές δεξιότητες και ένα προηγμένο λεξιλόγιο σε νεαρή ηλικία. Ωστόσο, συνήθως παρουσιάζουν μια τυπική γλωσσική διαταραχή – δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν την γλώσσα σε κοινωνικό πλαίσιο.

Συχνά δεν υπάρχουν προφανείς καθυστερήσεις στην γνωστική ανάπτυξη ή σε ηλικιακές δεξιότητες όπως η διατροφή και το ντύσιμο τους. Παρά το γεγονός ότι τα παιδιά με σύνδρομο Asperger μπορεί να έχουν προβλήματα με τη συγκέντρωση και οργάνωση, έχουν τις δεξιότητες που φαίνονται καλά αναπτυγμένες σε ορισμένες περιοχές και συνήθως έχουν κανονικό μέσο όρο νοημοσύνης -και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν νοημοσύνη άνω του μέσου όρου.

Τα άτομα με σύνδρομο Asperger αντιμετωπίζουν ποικίλες δυσκολίες κατά την αλληλεπίδραση με άλλους. Μερικά παιδιά και έφηβοι δεν έχουν καμία επιθυμία να αλληλεπιδράσουν, ενώ άλλα απλά δεν ξέρουν πώς. Πιο συγκεκριμένα, δεν κατανοούν πώς λειτουργούν οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Μπορεί, για παράδειγμα, να αποχωρήσει από την αίθουσα στη μέση του παιχνιδιού με ένα άλλο παιδί. Δεν κατανοούν τις λεκτικές και μη λεκτικές νύξεις που χρησιμοποιούνται για την περαιτέρω κατανόηση μιας τυπικής κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Αυτές περιλαμβάνουν επαφή με τα μάτια, εκφράσεις του προσώπου, τη γλώσσα του σώματος, τη σειρά που πρέπει να μιλήσουν, και τις μη λεκτικές αντιδράσεις στην αλληλεπίδραση.

Τα άτομα με σύνδρομο Asperger έχουν πολύ συγκεκριμένα προβλήματα με τη γλώσσα, κυρίως με την πρακτική χρήση της γλώσσας, η οποία είναι η κοινωνική της πτυχή. Δηλαδή, δεν βλέπουν τη γλώσσα ως ένα τρόπο για να μοιράζονται δεδομένα και πληροφορίες, ούτε ως τρόπο για να μοιράζονται τις σκέψεις, και συναισθήματα.

Το παιδί θα εμφανίσει δυσκολίες σε πολλούς τομείς της επεξεργασίας της προφορικής συνομιλίας, κατά την έναρξη, την συντήρηση, και το τέλος της συνομιλίας. Μπορεί επίσης να έχει δυσκολία στην ανάλυση και σύνθεση των πληροφοριών, και την κατανόηση της γλώσσας πέρα από το κυριολεκτικό επίπεδο.

Σε γενικές γραμμές, το παιδί θα έχει λίγα ενδιαφέροντα, αλλά τα ενδιαφέροντα αυτά συχνά θα κυριαρχήσουν. Η ανάγκη για τη δομή και τη ρουτίνα είναι πιο σημαντική. Μπορεί να αναπτύξει τους δικούς του κανόνες για να ζήσει αλλά αυτοί δύσκολα συμπίπτουν με την υπόλοιπη κοινωνία.

Πολλά άτομα με σύνδρομο Asperger έχουν δυσκολία τόσο στις μεγάλες όσο και τις λεπτές κινητικές ικανότητες. Η δυσκολία είναι συχνά όχι μόνο το έργο το ίδιο, αλλά ο σχεδιασμός των κινήσεων που εμπλέκονται στην ολοκλήρωση του έργου. Τυπικά προβλήματα περιλαμβάνουν τομείς όπως το γράψιμο, η οδήγηση ποδηλάτου, και δεξιότητες που αφορούν το πιάσιμο της μπάλας.

Προβλήματα με την γνωστική διαδικασία μπορεί επίσης να υπάρξουν στα παιδιά με Asperger. Μπορούν να μάθουν απ’ έξω σχετικά εύκολα γεγονότα και ημερομηνίες, δυσκολεύονται, όμως, στην κατανόηση αφηρημένων εννοιών. Αυτό έχει αποτέλεσμα να τους φαίνονται ακατανόητα σχολικά μαθήματα όπως η λογοτεχνία, η ιστορία και τα προβλήματα αριθμητικής. Δυσκολεύονται ιδιαίτερα να κάνουν υποθέσεις και δεν αναπτύσσουν κριτική σκέψη. Τον τρόπο σκέψης τους μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε ως «δύσκαμπτο».

Πολλά παιδιά με Asperger έχουν αισθητηριακά ζητήματα. Αυτό μπορεί να συμβεί σε μία ή όλες τις αισθήσεις (όραση, ακοή, όσφρηση, αφή, γεύση). Ο βαθμός δυσκολίας διαφέρει από το ένα άτομο στο άλλο. Αρκετά συχνά, το παιδί θα αντιληφθεί κοινές αισθήσεις ως αρκετά έντονες.

Το σύνδρομο Asperger μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί. Τα παιδιά με σύνδρομο Asperger λειτουργούν καλά στις περισσότερες πτυχές της ζωής τους, και έτσι μπορεί να είναι εύκολο να αποδώσουμε την περίεργη συμπεριφορά τους στο ότι είναι απλά «διαφορετική». Εάν το παιδί σας παρουσιάζει μερικά από τα συμπτώματα και τις συμπεριφορές που είναι χαρακτηριστικές του συνδρόμου, είναι κρίσιμο να ζητηθεί βοήθεια από το γιατρό σας. Αυτός μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας ή άλλο ειδικό για περαιτέρω αξιολόγηση.

Σύμφωνα με την Σταμπολτζή (2005) η διάγνωση γίνεται από διεπιστημονική ομάδα (παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο και λογοπεδικό) και πρέπει να περιλαμβάνει πλήρες ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό του παιδιού, χορήγηση ψυχομετρικών και νευροψυχολογικών δοκιμασιών, αξιολόγηση των επικοινωνιακών ικανοτήτων του παιδιού,ψυχιατρική εξέταση για πιθανά συνοδά προβλήματα.

Τις περισότερες φορές είναι συνηθισμένο να συγχέεται το σύνδρομο Asperger με το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας. Το παιδί με υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του λόγω εξωτερικών ερεθισμάτων, ενώ το παιδί με Asperger παρουσιάζει διάσπαση προσοχής γιατί η προσοχή του επικεντρώνεται λόγω των εμμονών του σε έναν μόνο τομέα και δεν προσέχει τα υπόλοιπα (Σταμπολτζή, 2005).

Επιπλέον, το παιδί με Asperger δεν ξέρει πώς να φερθεί σε διάφορες κοινωνικές καταστάσεις γιατί δεν κατανοεί τις κοινωνικές διαστάσεις της γλώσσας και τους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς. Το παιδί με υπερκινητικότητα και διάσπαση προσοχής ξέρει πώς να φερθεί στις διάφορες καταστάσεις αλλά ο παρορμητισμός του το εμποδίζει να συμμορφωθεί με τους κοινωνικές κανόνες (Baker, 1999).

Εν κατακλείδι, το σύνδρομο Asperger συνοδεύει το άτομο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Είναι σημαντικό για όλους εμάς, γονείς, φίλους, εκπαιδευτικούς, να γνωρίζουμε ότι βιώνει τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Συνήθως με τρόπο χαοτικό και μπερδεμένο. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η ειδική εκπαίδευση του στους τομείς που είναι θα λέγαμε λίγο πίσω, προκειμένου να ενταχθεί όσο γίνεται πιο ομαλά στην υπάρχουσα πραγματικότητα.

Συγκεκριμένα απαραίτητη είναι πρωτίστως, μια ολοκληρωμένη και σωστή διαγνωστική αξιολόγηση. Ύστερα συστήνεται εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης που ενδέχεται να περιλαμβάνει παιδοψυχιατρική παρακολούθηση, συνεργασία με το σχολείο, συμβουλευτική γονέων, μαθησιακό πρόγραμμα.

Επίσης, συχνά είναι απαραίτητη η ψυχολογική του υποστήριξη. Με κατάλληλη εκπαίδευση και θεραπεία τα άτομα με σύνδρομο Asperger μπορούν να επιτύχουν μια ολοκληρωμένη και αυτόνομη ζωή (Κουρίδου Πάττυ). Πολλοί άνθρωποι με το σύνδρομο μπορεί να λειτουργήσουν πολύ καλά στις περισσότερες πτυχές της ζωής, και να έχουν μια φυσιολογική ζωή. Έτσι η δεδομένη κατάσταση δεν έχει να αποτρέψει πολλά παιδιά από το να πετύχουν τόσο ακαδημαϊκά όσο και κοινωνικά.

 

 

Βιβλιογραφία

  • Α. Σταμπολτζή, (2005) Σύνδρομο Asperger: Αιτιολογία, διάγνωση, τρόποι παρέμβασης και προοπτικές,
    http://www.specialeducation.gr/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=315
  • American Psychiatric Association, (1994). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (4th ed), Washington, DC: Author.
  • Anne M. Meduri, MD (2008) An Autism Spectrum Disorder
  • Attwood, T., (1998). Asperger’s Syndrome. A Guide for Parents and Professionals. London: Jessica Kingsley Publishers.
  • Baker, J. (1999). AS or ADHD? Alphabet Soup.
    http://www.aspennj.org/pdf/information/articles/AS-or-ADHD.pdf
  • Wing Lorna, (1981), Asperger’s syndrome: a clinical account, in Psychological Medicine.

 

(πηγή: Εθνικό και Καποδιστρικό Πανεπιστημιο Αθηνών)

Leave your thought